Artun Ünsal, “Yeni Deniz Mecmuası”nda İstanbul’un deniz ulaşımında rol alan kayıkların izini sürüyor

Read Time:2 Minute, 5 Second
Artun Ünsal, “Yeni Deniz Mecmuası”nda İstanbul’un deniz ulaşımında rol alan kayıkların izini sürüyor

Kültürümüzde değerli tarafı olan mevzular üzerine her çalışmasında (balıklarımız, simidimiz, çayımız, kaymağımız, yoğurdumuz, peynirimiz vb …

Kültürümüzde değerli tarafı olan mevzular üzerine her çalışmasında (balıklarımız, simidimiz, çayımız, kaymağımız, yoğurdumuz, peynirimiz vb.) tanık olduğumuz birikimi, donanımı, itinası ve mevzuya yaklaşımında görülen sevgisiyle aydınlandığımız Artun Ünsal, bu defa de İstanbul’un kayıklarını odağımıza getirmekte.

HARİTALAR ÇİZİMLER…

Ünsal, “Yeni Deniz Mecmuası” mecmuasının yeni sayısının kapak evrakında yüzyıllarca İstanbul’un deniz ulaştırmasında rol alan araçların (kayıkların) izini sürüyor. Evrak içeriğinde sunduğu haberin, okuma lezzetinin yanında bize de birçok izi sürülecek yolun ilhamını da vererek.

Kaynak olarak ismi geçen kitaplar, gravürler, fotoğraflar, haritalar, çizimler, fermanlar, narh defteri, minyatürler, şiirler bunun üzere bir dolu dokümanın peşine düşmeye çağıran entelektüel izlek bunlardan biri. Ya da metinde ismi geçen iskelelerin hâlâ yaşayanlarına yapılabilecek ziyaret gezileri. Ya da İstanbul halkının yüzyıllar içinde değişmiş olan, değişmeden kalan toplumsal ve ekonomik alışkanlıklarının akabinde gitmek…

Günümüzde kullandığımız “dolmuş” örneğin, bu sözcük ve ulaşım hizmeti, ta İstanbul’da yakın kıyıların birinci kayığı peremelere dayanmakta. Yazı, meraklısına daha sonra takip etmek isteyebileceği bir dolu şey sunmakta.

Geçmişle şimdinin ayrıldığı, geçiştiği ne çok alımlı izlek, patika… Fatih’ten bu yana mütemadi genişleyen, nüfusu mütemadi çoğalan kentin, muhtaçlığa nazaran mütemadi gelişen kayıklarına bakınca yalnızca peremeleri, pazar kayıklarını, mavnaları, payitaht küreklerini, çırnıkları, alamanaları, kancabaşları, salapuryaları, şaykaları vb. görmüyorsunuz, birebir devranda İstanbul halkı nasıl yaşamış, ne yemiş, ne içmiş, ne giymiş, zengini nerede oturmuş, yazları yalılarına hangi eşyasını taşıtmış, hangi köylüsü ne yetiştirmiş, hangi köylüsü ne dokumuş da pazara götürmüş izliyorsunuz.

Eminönü o vakitler da halkın alışveriş yaptığı beğenilen alanıymış, biliyor musunuz? Sarıyer kayıklarına tartıyla tuzlu balık fıçıları, Beykoz kayığına sepetçi çubuğu, Yeniköy kayığına balık, Kanlıca kayığına ise kaynak suyu fıçıları yüklenerek İstanbul’a Eminönü’ne götürülüyormuş.

DEVE BAŞINA ALTI AKÇE

Üsküdar’a deve geçirdiklerinde, her biri için on iki akçe ödenirken, develer “mirî” yani devlete ilişkin iseler, tarife yarıya düşüyor, deve başına altı akçe isteniyormuş. At ve katır geçirildiklerinde “beherine” beş akçe, kamu malıysa üç akçe yetiyornuş.

“Hımar”, yani eşek başına alınan fiyat de üç akçeymiş. Mavnalar Galata’dan İstanbul’a ya da İstanbul’dan Galata’ya at ve bargir (yük beygiri) geçirdiklerinde ise hayvan başına iki akçe alıyorlarmış. Evliya Çelebi, “İstanbul Halici ve Boğaziçi’nde birçok bin pereme, kayık ve öteki gemilerin yelkenlerini açıp yüzdükleri birer birer görünür cihan seyri bir avludur” der.

Yolcu ve yük taşıyan, deniz gezintilerinde kullanılan ya da unvan göstermek için sahip olunan kayıklar, tıpkı vakitte, tipleri, işlevleri, estetik biçimlerine nazaran değişen isimleri, kayıkçı esnafı, kayık marangozları üzere farklı ekonomik toplumsal kısımlarından kullanıcılarıyla bu avluyu bizlere, imgelememize de taşımaktalar. Artun Ünsal’ın birçok disiplin açısından kıymetli bu hatırayı canlandırma sorumluluğunu üstlenmesini, canlı tutma maksadını bizler de paylaşabiliriz.

Cumhuriyet

0 0
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleppy
Sleppy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

gaziantep escort gaziantep escort bayan escort gaziantep muhafazakar villa